Bijna elke airco en lucht-water-warmtepomp werkt met een gefluoreerd koudemiddel: een F-gas. Wie zulke installaties plaatst, onderhoudt of buiten gebruik stelt, heeft te maken met de Europese F-gassenverordening. Die bepaalt wie aan het koudemiddelcircuit mag werken, wanneer er op lekken gecontroleerd moet worden en wat je daarvan vastlegt.
Dit artikel is een overzicht voor de praktijk. Het vervangt de regels zelf niet: de actuele eisen staan bij de Rijksoverheid en bij je certificerende instelling.
Wie mag eraan werken
Werk aan het koudemiddelcircuit, zoals installeren, onderhoud, lekcontrole en terugwinnen, mag alleen gedaan worden door een monteur met een geldig F-gassencertificaat, bij een bedrijf dat daarvoor gecertificeerd is. Leg bij elke klus vast wie het werk deed en met welk certificaat. Dan kun je het aantonen als ernaar gevraagd wordt.
CO₂-equivalent: de maat die alles bepaalt
Of een installatie periodiek op lekken gecontroleerd moet worden, hangt niet af van het aantal kilo koudemiddel, maar van het CO₂-equivalent. Dat reken je zo uit:
kilo koudemiddel × GWP ÷ 1.000 = ton CO₂-equivalent
De GWP (global warming potential) verschilt per koudemiddel. Een paar voorbeelden:
| Koudemiddel | GWP | 1 kg is | 3 kg is |
|---|---|---|---|
| R32 | 675 | 0,68 ton | 2,03 ton |
| R410A | 2.088 | 2,09 ton | 6,26 ton |
| R290 (propaan) | 3 | 0,003 ton | 0,009 ton |
Gebruik voor je registratie de GWP die op het typeplaatje of in de documentatie van de fabrikant staat; die volgt de waarde uit de verordening. Een split-airco met 1,2 kg R32 komt zo op ongeveer 0,8 ton. Een oudere installatie met 3 kg R410A zit al boven de 6 ton.
Wanneer een lekcontrole verplicht is
Voor installaties met vanaf 5 ton CO₂-equivalent geldt een periodieke lekcontrole. Hoe vaak, hangt af van de hoeveelheid: hoe meer koudemiddel, hoe vaker. Voor hermetisch gesloten apparaten gelden andere drempels, en een automatisch lekdetectiesysteem kan de frequentie verlagen. Kijk voor de precieze drempels en termijnen in de verordening of vraag het je certificerende instelling.
Ook onder de drempel is het verstandig om bij elk onderhoud een lekcontrole te doen en vast te leggen. Het kost weinig tijd en je hebt het op papier als de klant later klaagt.
Wat je per handeling vastlegt
Bij elke installatie, elk onderhoud, elke reparatie en bij het buiten gebruik stellen leg je gegevens vast. Het gaat in elk geval om:
- de installatie: merk, type en serienummer van binnen- en buitendeel, en waar het staat;
- het koudemiddel: het soort en de hoeveelheid, af fabriek en wat je bij installatie hebt bijgevuld;
- wat je hebt bijgevuld of teruggewonnen, met de reden;
- de totale inhoud en het CO₂-equivalent;
- de lekcontrole: de datum, de methode en het resultaat, en wat er is gedaan als er een lek was;
- wie het werk deed, met het certificaatnummer;
- bij installatie en inbedrijfstelling: de druktest en het vacuüm.
Deze gegevens bewaar je een aantal jaren. De eigenaar of exploitant van de installatie heeft een eigen bewaarplicht, maar in de praktijk vertrouwt die op de registratie van de installateur.
Zo houd je het bij
Het gaat mis als de registratie een apart formulier is dat na de klus nog ingevuld moet worden. Dan ontbreekt het serienummer, is de druktest vergeten of is de handtekening er niet.
Wat helpt:
- Neem het op in de werkbon van elke airco- en warmtepompklus, zodat de monteur het invult terwijl hij er staat.
- Fotografeer het typeplaatje. Merk, type, serienummer, koudemiddel en vulling staan erop.
- Laat het CO₂-equivalent uitrekenen in plaats van het met de hand te doen.
- Bewaar het bij het adres en de klant, zodat de volgende monteur het terugvindt bij het onderhoud.
Samengevat
- Alleen gecertificeerde monteurs, bij een gecertificeerd bedrijf.
- Reken het CO₂-equivalent uit: kilo × GWP ÷ 1.000.
- Vanaf 5 ton geldt een periodieke lekcontrole.
- Leg bij elke handeling installatie, koudemiddel, hoeveelheden, lekcontrole en certificaat vast.
- Doe het op de werkbon, met een foto van het typeplaatje.